All Things Newz
Law \ Legal

Pişmanlikla Beyanda Mükellef Lehine Yapilan Düzenlemenin Analizi Ve Yapilmasi Gerekenler – Withholding Tax

[ad_1]

Özet: 213 sayili Vergi Usul Kanunu’nun
371 inci maddesinde yer alan pismanlik ve islah düzenlemesine
göre; beyana dayanan vergilerde vergi ziyai cezasini
gerektiren fiilleri isleyen mükelleflerle bunlarin islenisine
istirak eden diger kisilerin kanuna aykiri hareketlerini ilgili
makamlara kendiliginden dilekçe ile haber vermesi
hâlinde, ziyaa ugratilan vergi için vergi ziyai cezasi
kesilmemektedir. Pismanlik hükümlerinden,
mükellefler ve vergi sorumlulari ile vergi ziyai cezasini
gerektiren fiillerin islenisine istirak eden diger kisiler
yararlanabilmektedir. Ancak vergi ziyai cezasinin kesilmemesi
için VUK’nin ilgili maddesinde sayilan sartlarin
saglanmasi bir baska ifade ile yerine getirilmesi gerekmektedir.
7338 sayili Kanunla VUK’da yapilan düzenleme ile
mükelleflerin ve vergi sorumlularinin haklarinda
yürütülmekte olan vergi incelemesi ya da yapilan
takdire sevk islemine iliskin vergi türünden farkli bir
vergi türü için pismanlik talepli beyanname
verebilmelerinin mümkün hâle gelmesi
saglanmistir.

Anahtar kelimeler: Pismanlik ve islah,
pismanlikla beyan ve ödeme, vergi ziyai cezasi, pismanlik
zammi, pismanlikta vergi türü, takdire sevk/vergi
incelemesi ve pismanlik iliskisi.

GIRIS

213 sayili Vergi Usul Kanunu’nda yer alan mükellef
haklari içinde en önemlilerinden biride süresinde
beyan edilmeyen vergilerin pismanlik hükümlerine
göre beyan edilmesi hakkidir. Pismanlikla beyanda bulunma
hakki mükelleflere, vergi sorumlularina ve vergi ziyai
cezasini gerektiren fiillerin islenisine istirak eden diger
kisilere büyük bir imkan ve avantaj saglamaktadir.
Türk vergi hukukunda 1950 yilindan buyana var olan ve
mükelleflere taninan özel haklardan bir olan pismanlik ve
islah uygulamasi, hem Vergi Idaresine hem de mükelleflere
süresinde beyan edilmeyen vergilerin beyani ve ödemesi
konusunda kolaylik saglayan bir sistemdir.

Mükellefler ve vergi sorumlularinin en sik kullandigi
haklardan biri olan pismanlik ve islah müessesesi; beyana
dayanan vergilerde, vergi ziyai cezasini gerektiren fiilleri
isleyen mükelleflerle bunlarin islenisine istirak eden diger
kisilerin kanuna aykiri hareketlerini, vergi idaresine
kendiliginden haber vermeleri halinde, belli sartlarla vergi ziyai
cezasi kesilmemesini esas alan bir vergi uygulamasidir.
Mükellefleri önemli bir yükümlülükten
kurtaran pismanlik ve islah sistemi, temelinde vergi ziyai yatan ve
Vergi Idaresinin bilgisine girmemis bir olayin kendiliginden ilgili
makamlara haber verilmesi üzerine kurgulanmis bir
müessesedir.

Gerçekten de pismanlik uygulamasi, mükelleflere ceza
muafiyeti gibi imkanlar saglarken, idare açisindan da
tespiti belki de hiç mümkün olmayacak ya da
çok geç tespit edilebilecek bir vergi ziyainin bir an
önce tahsilini saglamaktadir. Pismanliktan yararlanma hali;
vergi ziyai kabahatine iliskin cezanin kesilmesine engel olmakta,
Devlet bir an önce vergi alacagina kavusmasini saglamakta ve
pismanliktan yararlanilmasi idareyi ortaya çikacak bazi
tespit ve takip giderlerinden kurtarmaktadir.1

Bu çalismada, mükelleflerin pismanlik ve islah
hükümlerinden hangi sartlarla yararlanacagi ve bu
uygulamanin mükelleflere sagladigi avantajlar ile pismanlik
sartlarinin ihlali durumunda idarece yapilacak islemler
incelenmistir. Ayrica, 7338 sayili Kanunla 26/10/2021 tarihinden
itibaren pismanlikla beyan sartlarinda yapilan iyilestirmeler ilke
pismanlikla beyanda kesilen usulsüzlük ve özel
usulsüzlük cezalari hakkinda ve son olarak da sistemin
mükellefler tarafindan daha da sik kullanilabilmesi
için yapilmasi gereken hususlar hakkinda önerilere yer
verilmistir.

1. PISMANLIK VE ISLAH UYGULAMASINA ILISKIN YASAL
HÜKÜMLER

1.1. 213 Sayili VUK’nin 371. Maddesinde Yer Alan
Yasal Hükümler

7338 sayili Kanunla yapilan degisiklik sonucunda, pismanlik ve
islaha iliskin maddede degisiklik yapilarak mükelleflerin,
haklarinda yapilmakta olan vergi incelemesi ya da yapilan takdire
sevk islemine iliskin vergi türünden farkli vergi
türü için pismanlikla beyanname verebilmesi
mümkün hale getirilmistir. Böylece, pismanlik
uygulamasinin vergiye uyumu artiracak sekilde etkinlestirilmesi
saglanmistir. Vergi Usul Kanununun pismanlik ve islah
hükümlerini düzenleyen 371 inci maddesinde yapilan
degisiklikle, mükellef hakkinda yapilmakta olan vergi
incelemesinin ya da yapilan takdire sevk isleminin ilgili oldugu
vergi türünden farkli vergi türü için
pismanlik talepli beyanname verilebilmesi mümkün hale
getirilmistir. Degisiklik neticesinde mükellefler, haklarinda
yürütülmekte olan vergi incelemesi ile ilgili vergi
türlerinden farkli vergi türleri için pismanlikla
beyanname verebileceklerdir.

Yapilan degisiklik sonrasinda 213 sayili Vergi Usul
Kanunu’nun 371 inci maddesinde yer alan “Pismanlik ve
Islah” hükümlerine göre; beyana dayanan
vergilerde vergi ziyai cezasini gerektiren fiilleri isleyen
mükelleflerle bunlarin islenisine istirak eden diger kisilerin
kanuna aykiri hareketlerini ilgili makamlara kendiliginden
dilekçe ile haber vermesi hâlinde, haklarinda asagida
yazili kayit ve sartlarla vergi ziyai cezasi kesilmez.

1. Mükellefin keyfiyeti haber verdigi tarihten önce
bir muhbir tarafindan her hangi resmi bir makama dilekçe ile
veya sifahi beyani tutanakla tevsik edilmek suretiyle haber verilen
husus hakkinda ihbarda bulunulmamis olmasi (Dilekçe veya
tutanagin resmi kayitlara geçirilmis olmasi sarttir.).

2. Haber verme dilekçesinin yetkili memurlar tarafindan
mükellef nezdinde haber verilen olayin ilgili oldugu vergi
türüne iliskin bir vergi incelemesine baslandigi veya
olayin ve ilgili oldugu vergi türünün takdir
komisyonuna intikal ettirildigi günden evvel
(Kaçakçilik suçu teskil eden fiillerin
islendiginin tespitinden önce) verilmis ve resmi kayitlara
geçirilmis olmasi.

3. Hiç verilmemis olan vergi beyannamelerinin
mükellefin haber verme dilekçesinin verildigi tarihten
baslayarak 15 gün içinde verilmesi.

4. Eksik veya yanlis yapilan vergi beyaninin mükellefin
keyfiyeti haber verme tarihinden baslayarak 15 gün
içinde tamamlanmasi veya düzeltilmesi.

5. Mükellefçe haber verilen ve ödeme
süresi geçmis bulunan vergilerin, ödemenin
geciktigi her ay ve kesri için, 6183 sayili Kanunun 51 inci
maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammi oraninda
bir zamla birlikte haber verme tarihinden baslayarak 15 gün
içinde ödenmesi.

Pismanlik hükümleri, emlak vergisi ile ilgili olarak
uygulanmaz. Yasal düzenlemeye göre; beyana dayanan
vergilerde vergi ziyai cezasini gerektiren fiilleri isleyen
mükellefler ile bunlarin islenisine istirak eden diger
kisilerin, kanuna aykiri hareketlerini ilgili makamlara
kendiliginden dilekçe ile haber vermesi hâlinde,
haklarinda belli sartlarla vergi ziyai cezasi kesilmemektedir.
Yani, vergi ziyai suçunu isleyen ve bunlarin islenisine
istirak eden kisinin bu sistemle kurtulmus oldugu yaptirim vergi
ziyai cezasi olmaktadir. Gerçi tahakkuk eden vergi ve
pismanlik zamminin da belli bir vadede ödenmesi gerekmektedir.
Ancak, istirak suçunu isleyen birinin beyanname vermesi ve
vergi aslindan ve pismanlik zammindan sorumlu olmasi söz
konusu degildir. Istirak suçunu isleyenlerin sadece
pismanlik dilekçesini vermesi yeterli bulunmaktadir.

1.2. Pismanlik ve Islah Kapsamina Giren
Vergiler

Pismanliktan yararlanabilmek için vergi ziyaina neden
olunan fiilin beyana dayanan bir vergiyle ilgili olmasi gerekir.
Pismanlik hükümleri, beyan esasina göre tarh ve
tahakkuk ettirilen bütün vergiler için
geçerli bulunmaktadir. Bu kapsamda, sorumlu sifatiyla
süresinde verilmeyen muhtasar ve prim hizmet beyannamesi de
pismanlikla verilmesi mümkün bulunmaktadir. Beyanname
vermek suretiyle ödenen damga vergisinin de pismanlikla beyani
mümkündür. Bu çerçevede; gelir
vergisi, kurumlar vergisi, katma deger vergisi (sorumlu sifatiyla
beyan dahil), özel tüketim vergisi, banka ve sigorta
muameleleri vergisi, gelir stopaj vergisi, degerli konut vergisi,
veraset ve intikal vergisi, gibi beyana dayanan vergilerde
pismanliktan yararlanilabilir. Bir vergi beyannamesi verilmese bile
beyana dayanan vergi ve harçlar (örnegin tapu harci)
için de pismanlik hükümlerinden yararlanilabilir.
Emlak vergisi ve beyana dayanmayan vergiler için pismanlik
ve islah hükümleri uygulanmaz. Bu nedenle harçlar
(eksik ödenen tapu harçlari hariç) ile motorlu
tasitlar vergisinde pismanlik talebinde bulunmak mümkün
degildir. Bu iki vergi türünde de tarhiyatlar idarece
yapilmakta ve bir beyanname verilmesi söz konusu
olmamaktadir.

Kendisine izaha davet yazisi teblig edilen mükellefler,
davet konusu tespitle sinirli olarak, pismanlik
hükümlerinden yararlanamaz. Ayrica, sahte veya
muhteviyati itibariyla yaniltici belge kullanma fiilinin islenmis
olabilecegine dair kendisine ön tespite iliskin yazi teblig
edilen mükellefler de tespitle sinirli olarak pismanlik
hükümlerinden yararlanamaz.

1.3. Pismanlik ve Islah Hükümlerinden
Yararlanmanin Sartlari

Pismanlik hükümlerinin uygulanabilmesi için,
vergi ziyainin dogmus olmasi ve ayrica asagidaki sartlarin
gerçeklesmesi gerekmektedir.

  • Kanuna aykiri davranisin, üçüncü bir
    sahis (muhbir) tarafindan resmi bir makama ihbar edilmeden
    önce, mükellef tarafindan, kendiliginden haber verilmis
    olmasi (Dilekçe veya tutanagin resmi kayitlara
    geçirilmis olmasi sarttir.),

  • 7338 sayili Kanunla 26/10/2021 tarihinden itibaren haber verme
    dilekçesinin yetkili memurlar tarafindan mükellef
    nezdinde haber verilen olayin ilgili oldugu vergi türüne
    iliskin bir vergi incelemesine baslandigi veya olayin ve ilgili
    oldugu vergi türünün takdir komisyonuna intikal
    ettirildigi günden evvel (Kaçakçilik suçu
    teskil eden fiillerin islendiginin tespitinden önce) verilmis
    ve resmi kayitlara geçirilmis olmasi,

  • Hiç verilmemis olan vergi beyannamelerinin
    mükellefin haber verme dilekçesinin verildigi tarihten
    baslayarak 15 (on bes) gün içinde verilmesi,

  • Eksik veya yanlis yapilan vergi beyaninin mükellefin bu
    durumu haber verme tarihinden baslayarak 15 (on bes) gün
    içinde tamamlanmasi veya düzeltilmesi,

  • Mükellefçe haber verilen ve ödeme süresi
    geçmis bulunan vergilerin, ödemenin geciktigi her ay ve
    kesri için, 6183 sayili Kanunun 51 inci maddesinde
    belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammi oraninda bir zamla
    (pismanlik zammi) birlikte haber verme tarihinden baslayarak 15 (on
    bes) gün içinde ödenmesi,

gerekmektedir.

1.4. Pismanlikla Beyanda Vergi Türü Konusunda
7338 Sayili Kanunla Yapilan Degisiklik

TBMM tarafindan kabul edilen 14.10.2021 tarihli ve 7338 sayili
Kanunla Türk Vergi Sisteminde basta Vergi Usul Kanunu ve Gelir
Vergisi Kanunu ile vergi sisteminde çok önemli
degisiklikler yapilmis olup bunlardan birisi de 213 sayili
VUK’da yer alan pismanlik ve islah hükümlerinde
yapilmistir. Pismanlik ve islaha iliskin maddede degisiklik
yapilarak mükelleflerin, haklarinda yapilmakta olan vergi
incelemesi ya da yapilan takdire sevk islemine iliskin vergi
türünden farkli vergi türü için
pismanlikla beyanname verebilmesi mümkün hale
getirilmektedir.

Pismanlikla beyanin kabul edilebilmesi için ikinci sart
olan husus da 7338 sayili Kanunla düzenleme yapilmistir. Buna
göre, pismanlik beyaninin haber verilen olayin ilgili oldugu
“vergi türüne” iliskin bir vergi incelemesine
baslanmasindan veya olayin ve ilgili oldugu “vergi
türünün” takdir komisyonuna intikal
ettirilmesinden (Kaçakçilik suçu teskil eden
fiillerin islendiginin tespitinden önce) önce verilmis
olmasi gerekmektedir.

Eski düzenlemeye göre vergi türü fark
etmeksizin bir mükellef vergi incelemesine veya matrah takdiri
için takdir komisyonuna sevk edilmisse, ayni veya baska bir
vergi türü için de olsa pismanlikla beyanda
bulunma imkani yoktu. Bu durum mükellefler açisindan
çok sikinti yaratiyordu. Örnegin Mayis/2022 ayi KDV
beyannamesi yönünden matrah takdiri için takdir
komisyonuna sev edilen bir mükellef ayni dönem Muhtasar
ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB) için pismanlikla beyanname
veremiyordu. Yapilan düzenlemeyle birlikte 26.10.2021
tarihinden itibaren bir mükellef örnegin gelir vergisi
yönünden vergi incelemesine alinmasi durumunda diger
vergi türleri için örnegin KDV ve MPHB için
pismanlikla beyanda bulunabilecektir. Böylece vergi
türü itibariyle inceleme veya takdire sevk edilen bir
mükellef diger vergi türleri itibariyle pismanlikla
beyanda bulunabilecektir. Dolayisiyla, pismanlikla beyan
uygulamasinda yapilan bu son düzenleme son derece yerinde bir
degisiklik olmustur.

Konu hakkinda Gelir
Idaresi tarafindan internet sayfasinda yayimlanan
Vergilerde Pismanlikla Beyan Uygulamasi Rehberinde”
yer alan ‘Yapilmakta olan vergi incelemesi ya da takdire sevk
islemine iliskin vergi türünden farkli vergi
türü için pismanlikla beyanname verilebilir
mi?’ sorusuna verilen cevapta; mükelleflerin vergiye
uyumlarinin artirilmasi amaciyla, 7338 sayili Kanunla yapilan
degisiklikle, devam etmekte olan vergi incelemesinin ilgili oldugu
vergi türünden ve takdir komisyonuna sevk edilen olayin
ilgili oldugu vergi türünden farkli vergi türü
için pismanlik ve islah hükümlerinin
uygulanmasinin mümkün hale getirildigi; diger bir
ifadeyle, mükellefler haklarinda yapilmakta olan vergi
incelemesi ya da yapilan takdire sevk islemine iliskin vergi
türünden farkli vergi türü için
pismanlikla beyanname verilebilecegi; Örnegin, hakkinda Katma
Deger Vergisi yönünden vergi incelemesi yapilmakta olan
bir mükellefin, Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesine iliskin
olarak pismanlikla beyanname verebilecegi belirtilmistir.

1.4.1. Vergi Türünün Kapsaminin
Süre/Dönem Yönünden Belirlenmemesinin
Sonuçlari

Pismanlikla beyanda vergi türünde saglanan esneklik
bir baska sikintiyi ortadan kaldirmamis görünmektedir.
Yapilan degisiklikle MPHB’den takdir komisyonuna sevk edilen
bir mükellef diger vergi türlerinden örnegin KDV ve
Gelir Vergisi yönünden pismanlikla beyanname verebilmesi
saglanmistir. Ancak, pismanlikla beyanname verilecek vergi
türünün incelemeye sevk ve takdire sevk edilmemis
olmasi anlasilabilir bir durum olarak karsimiza çikmakla
beraber bir baska sorun devam etmektedir. Söyle ki, VUK’da
yer alan tarh zamanasimi süresi bes yildir ve örnegin
2017 yilina ait vergilen tarh ve teblig edilmesi için tarh
zamanasimi süresi 31.12.2022 tarihinde sona erecektir. Bu
durumda, pismanlikla beyani vergi türü ile
sinirlandirdigimiz için 2017 yili KDV beyannamesini vermeyen
bir mükellef takdir komisyonuna sevk edildigi durumda, 2018,
2019, 2020, 2021 ve 2022 yilina ait herhangi bir dönem KDV
beyannamesini vermediginde pismanlikla beyanname vermesi
mümkün degildir. Çünkü 2017 yilindaki
bir dönem KDV beyannamesini vermedigi için takdire sevk
edilmistir. Halbuki vergi türü aynida olsa diger yillar
takdire sevk edilmemis ve incelemeye alinmamistir. Bu nedenle,
mükellefin bir vergi türünden ilgili bir yilda
takdire veya incelemeye sevk varsa, diger yillara ait ayni vergi
türünden pismanlikla beyanname verebilmelidir.
Çünkü mükellef diger yillar ayni vergi
türünden incelemeye ve takdire sevk edilmemistir.

Görüldügü üzere, sorun çok
açik ve net olup sorunun kaynagi “vergi
türü” ibaresinin kapsaminin süre
yönünden belirlenmemesindedir. Bir örnekle
açiklayacak olursak, örnegin 2019 yili kurumlar vergisi
hesaplari incelemeye alinan bir mükellefin inceleme
basladiktan sonra veya 2019 yili beyannamesini süresinde
vermemis bir mükellef için takdir komisyonuna
basvurulduktan sonra 2019 yili için pismanlikla
bulunamayacagi açiktir. Ancak bu mükellefin 2021 yili
için eksik beyanini düzeltmek amaciyla pismanlikla
beyanname verip veremeyecegi açik degildir.

Vergi Incelemelerinde Uyulacak Usul Ve Esaslar Hakkinda
Yönetmelik’te “bir mükellef hakkinda, bir veya
birden fazla vergi türü itibariyla bir veya daha fazla
vergilendirme dönemine iliskin her türlü is ve
islemlerinin bütün matrah unsurlarini içerecek
sekilde yapilan vergi incelemesi” tam inceleme olarak
adlandirilmistir. Buna göre, bir vergi türü
itibariyle yapilacak bir vergi incelemesinin, tarh zamanasimi
süresi içerisinde tüm dönemleri
kapsayabilecegi gibi kapsamayabilecegi, sadece belli bir veya
birkaç yil için de yapilabilecegi anlasilmaktadir. O
halde tarh zamanasimi süresi içerisinde belli bir veya
birkaç yil için yapilacak bir vergi incelemesine,
tarh zamanasimi kapsamindaki bütün yillar için
sonuç baglamaya, pismanlik yolunu kapatmaya olanak
yoktur.

Bu nedenle, örnegin 2018 veya 2019 yili hesaplarinin tam
veya kismi incelemeye alinmasinin, mükellefin 2021 yili
için pismanlikla beyanda bulunmasini engellemek bir
mükellef hakkini yok etme sonucunu doguracaktir. Kaldi ki
devletin mali egemenlik hakkindan kaynaklanarak olusturdugu mali
kanunlarin verdigi üstün ve güçlü
yetkileri kullanan idare karsisinda, mükelleflerin sahip
olduklari haklari, sinirlayici degil genisletici yorum ile
degerlendirmek gerekmektedir. Ancak uygulamada vergi dairelerinin
bu konuda kanunun lafzi yorumuna bakip kati bir tutum
sergiledikleri ve her hangi bir yili bir vergi türünde
incelemeye alinan mükelleflerin diger yillar için
söz konusu vergi türünde verecekleri pismanlik
beyanlarini kabul etmedigi görülmektedir. Bu konuda Gelir
Idaresi Baskanligi’nin bir Genel Teblig veya bir Iç
Genelge ile konuyu bir amaçsal yorumla açikliga
kavusturmasinda ve uygulamayi yönlendirmesine ihtiyaç
bulunmaktadir.2

Gerçekten de pismanlikla beyandaki asil amaç
süresinde verilmeyen beyannamelerin vergi ziyai cezasi
alinmadan vergi idaresine bildirilmesi ve belirlenen sürede
yani kisa sürede vergi ve pismanlik zamminin ödenmesi ise
5 yillik tarh zamanasimi süresi içinde aylik ve
üç aylik olarak verilen onlarca KDV ve MPHB ile yillik
olarak verilen kurumlar ve gelir vergisi için sadece bir
vergi türünün bir dönemi için incelemeye
sevk veya takdire sevk edilmis ise diger tüm dönemlerde
pismanlikla beyani engellemek kesinlikle mükellefin
pismanlikla beyan hakkini engelleyen bir durumdur. Bu nedenle,
vergi türü bazinda yapilan iyilestirmenin, vergi
türü ve dönem bazinda daha da genisletilerek
mükelleflerin rahatlikla pismanlikla beyanda bulunabilmeleri
saglanmalidir.

1.5. Pismanlikla Beyanname Verilmesi Üzerine Vergi
Dairesince Yapilan Islemler

Elektronik ortamda pismanlik ve islah hükümlerine
göre gönderilen beyannameler sistem tarafindan kabul
edilir. Kabul edilen bu beyannameler için tahakkuk fisi
düzenlenir. Düzenlenen tahakkuk fisinde; vergi asli,
ödeme süresi geçmis vergiler için
hesaplanan pismanlik zammi ve beyannamenin gönderildigi
günden itibaren 15 günlük ödeme müddetinin
son günü vade tarihi olarak yer alir. Elden verilen veya
posta yoluyla gönderilen beyannameler için ise;
hiç verilmemis olan vergi beyannamelerinin mükellefin
haber verme dilekçesinin verildigi tarihten baslayarak 15
(on bes) gün içinde verilmesi, eksik veya yanlis
yapilan vergi beyaninin mükellefin keyfiyeti haber verme
tarihinden baslayarak 15 (on bes) gün içinde
tamamlanmasi veya düzeltilmesi gerekmektedir. Pismanlik talebi
dilekçe ile yapilir. Ancak, sadece beyanname üzerinde
pismanlik talebi oldugunu belirten bir ifade olmasi hâlinde
de bu beyannameler pismanlik talepli beyanname olarak dikkate
alinir.

Pismanlik zammi, ödemenin geciktigi her ay ve kesri
için 6183 sayili Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen
nispette uygulanacak gecikme zammi oraninda hesaplanir. Gecikme
zammi orani her ay için ayri ayri uygulanmak üzere %2,5
olarak belirlenmis oldugundan, pismanlik zammi da %2,5 olarak
uygulanacaktir. Pismanlik talebiyle verilen beyanname
üzerinden tahakkuk ettirilen ve ödeme süresi
geçmis olan vergi için bu verginin normal vade
tarihinden, pismanlik talebinin kabulü üzerine verilen 15
günlük ödeme süresinin son günü
arasinda kalan her ay ve kesri için pismanlik zammi
hesaplanir.

Vergisi kanuni süresinde ödenmis olmakla birlikte
beyannamenin ödeme süresi geçtikten sonra
pismanlikla verilmesi halinde pismanlik zammi hesaplanmaz.
Mükellefin tahakkuk fisinde yer alan vade tarihinden önce
ödemede bulunmasi ve erken ödemenin hesaplanan ve
tahakkuk ettirilen pismanlik zammini etkilemesi durumunda fazla
hesaplanmis olan pismanlik zammi düzeltme
hükümlerine göre düzeltilir.

Pismanlik hükümlerinden yararlanan mükelleflere
vergi ziyai cezasi kesilmez. Ancak pismanlikla beyanname vermek
usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezasinin
kesilmesini engellemez. Pismanlikla verilen beyannamenin elektronik
ortamda gönderilmesinin zorunlu olup olmadigina göre
usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezasi
kesilir. Pismanlik hükümlerine göre gönderilen
Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile ilgili olarak 5510 sayili
Kanun uyarinca idari para cezasi kesilmesinin gerekmesi durumunda
ayni fiillerden dolayi ayrica usulsüzlük ve özel
usulsüzlük cezalari kesilmez. Vergi ve pismanlik zammi
ile ilgili olarak yapilan kismi ödemeler kabul edilmez ve
verilen 15 günlük süre içinde vergi asli ve
pismanlik zamminin tamami ödenmez ise pismanlik
hükümleri ihlal edilmis sayilmaktadir.

1.5.1. Pismanlik zamminin hesaplanmasi

Pismanlik zammi, ödemenin geciktigi her ay ve kesri
için 6183 sayili Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen
nispette uygulanacak gecikme zammi oraninda hesaplanir. 20/7/2022
tarihli ve 5801 sayili Cumhurbaskani Karariyla, gecikme zammi orani
her ay için ayri ayri uygulanmak üzere %2,5 (21/7/2022
tarihinden itibaren) olarak belirlenmis oldugundan, pismanlik zammi
%2,5 olarak uygulanacaktir.

Pismanlik talebiyle verilen beyanname üzerinden tahakkuk
ettirilen ve ödeme süresi geçmis olan vergi
için bu verginin normal vade tarihinden, pismanlik talebinin
kabulü üzerine verilen 15 günlük ödeme
süresinin son günü arasinda kalan her ay ve kesri
için pismanlik zammi hesaplanir. Mükellefin tahakkuk
fisinde yer alan vade tarihinden önce ödemede bulunmasi
ve erken ödemenin hesaplanan ve tahakkuk ettirilen pismanlik
zammini etkilemesi durumunda fazla hesaplanmis olan pismanlik zammi
düzeltme hükümlerine göre düzeltilir.
Vergisi kanuni süresinde ödenmis olmakla birlikte
beyannamenin ödeme süresi geçtikten sonra
pismanlikla verilmesi halinde pismanlik zammi hesaplanmaz.

1.6. Pismanlik Talebiyle Verilen Beyannamelerde Matrah
veya Ödenecek Vergi Olmamasi Durumu

Pismanlik talebiyle verilen beyannamelerde zarar beyani veya
mahsuplar gibi nedenlerle ödenecek verginin bulunmamasi veya
matraha iliskin bilgilerin olmamasi durumunda, pismanlik talebi
vergi dairesince kabul edilmez. Bununla birlikte, verginin haksiz
yere iadesine sebebiyet verilmesi nedeniyle vergi ziyaina neden
olunmasi durumunda pismanliktan yararlanilabilir. Pismanlik
talebinde bulunabilmek için vergi ziyainin meydana gelmis
olmasi ve buna bagli olarak vergi ziyai cezasinin kesilecek olmasi
gerekir.

1.7. Kaçakçilik Suçunu Isleyenlerin
Pismanlikla Beyanname Vermesi

Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde belirtilen
kaçakçilik suçlarini isleyenler hakkinda
pismanlik hükümlerinin uygulanmasi mümkün
bulunmaktadir. Kaçakçilik suçlarindan birini
islemek suretiyle neden olduklari vergi ziyai için pismanlik
talebiyle beyanname veren ve belirtilen sartlari tasiyan
mükellefler hakkinda bu suçlarindan dolayi suç
duyurusunda bulunulmaz ve adlarina vergi ziyai cezasi kesilmez.

1.8. Pismanlik ve Islah Hükümlerine Göre
Verilen Beyannamelere Kesilecek Usulsüzlük ve Özel
Usulsüzlük Cezasi

Kanuni süresi içinde verilmeyen beyannamenin daha
sonra pismanlik hükümlerinin uygulanmasi talebiyle
verilmesi ve pismanlik sartlarinin yerine getirilmesi halinde
pismanlik talepleri geçerli sayilarak gerekli islemler
yapilir. Bu çerçevede, kanuni süresi
geçtikten sonra pismanlik talebi ile elden veya posta
yoluyla beyanname verilmesi ve pismanlik sartlarina uyulmasi
halinde, bu beyanname üzerine tahakkuk eden vergi için
vergi ziyai cezasi kesilmeyecektir. Ancak, %2,5 oraninda pismanlik
zammi hesaplanacaktir. Kanuni süresi geçtikten sonra
pismanlik talebi ile elektronik ortamda beyanname verilmesi ve
pismanlik sartlarina uyulmasi halinde, bu beyanname üzerine
tahakkuk eden vergi için de vergi ziyai cezasi kesilmeyecek,
ancak belirlenen oranda pismanlik zammi hesaplanacaktir.

Pismanlikla verilen beyannamenin elektronik ortamda
gönderilmesinin zorunlu olup olmadigina göre
usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezasi
kesilir. Beyannamenin süresinde verilmemesi, ayni zamanda
VUK’nin 352/I-1. maddesi geregince usulsüzlük
cezasini gerektirir. Bu nedenle, elektronik ortamda verilmesi
gerekmeyen beyannamenin pismanlikla verilmesi durumunda, 1.
Derecede 1 kat usulsüzlük cezasi kesilmesini gerektirir.
Ancak, elektronik ortamda verilmesi gereken beyannamenin
süresinde verilmemesinden dolayi Vergi Usul Kanununun
mükerrer 355 inci maddesi uyarinca islem yapilacaktir. Bu
kapsamda, beyannamenin kanuni süresinin sonundan baslayarak
elektronik ortamda 30 gün içinde verilmesi halinde 1/10
oraninda, bu sürenin dolmasini takip eden 30 gün
içinde verilmesi halinde 1/5 oraninda özel
usulsüzlük cezasi kesilecektir. Kanunî süresi
ve bunu takip eden birinci ve ikinci 30 günlük
süreler geçtikten sonra verilmesi halinde ise
mükerrer 355 inci maddede yazili özel
usulsüzlük cezasi tam olarak kesilecektir.

Öte yandan, kanuni süresinde verilen bir beyannameye
ek olarak pismanlik talebi ile verilen ek beyannameye
süresinde verilmedigi gerekçesiyle usulsüzlük
ve özel usulsüzlük cezasi kesilmez. Ayrica,
pismanlik hükümlerine göre gönderilen Muhtasar
Ve Prim Hizmet Beyannamesi ile ilgili olarak 5510 sayili Kanun
uyarinca idari para cezasi kesilmesinin gerekmesi durumunda ayni
fiillerden dolayi 213 sayili VUK’nin mükerrer 355 ve 352
nci maddeleri uyarinca ayrica özel usulsüzlük ve
usulsüzlük cezasi kesilmez. Kanuni süresi
geçtikten sonra pismanlik ve islah talebiyle verilen
beyannamelerde, bu talebin geçerli sayilabilmesi
için, beyana dayanan ve vergi ziyai cezasi kesilmesini
gerektiren bir verginin beyan edilmesi gerekmektedir.

Özetle, pismanlikla verilen beyannamenin elektronik ortamda
gönderilmesinin zorunlu olup olmadigina göre
usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezasi
kesilecektir. Beyannamenin süresinde verilmemesi, ayni zamanda
VUK’nin 352/I-1. maddesi geregince usulsüzlük
cezasini gerektirir. Bu fiil, re’sen takdiri gerektirirse
usulsüzlük cezasi iki kat uygulanir. Ayni Kanunun 336 nci
maddesi hükmüne göre de, cezayi gerektiren tek bir
fiil ile vergi ziyai ve usulsüzlük birlikte islenmis
olursa bunlara ait cezalardan sadece miktar itibariyle en agiri
kesilir. Süresinden sonra verilen beyannameye istinaden
ödenecek vergi için vergi ziyai cezasi ve birinci
derece 2 kat usulsüzlük cezasi birbirleriyle mukayese
edilerek agir olani kesilecektir. Ancak, pismanlik talebi ile
verilen beyannamelere vergi ziyai cezasi kesilmeyeceginden, sadece
birinci derece bir kat usulsüzlük cezasi
kesilecektir.

Beyannamelerini elektronik ortamda göndermek zorunda olan
mükellefler açisindan, beyannamelerin kanuni
süresinden sonra pismanlik talepli olarak elektronik ortamda
verilmesi durumunda ise VUK’nin mükerrer 355/5 nci maddesi
geregince özel usulsüzlük cezasi kesilecektir.
Öte yandan, elektronik ortamda gönderilmesi gereken
beyannamelerin elektronik ortamda kanuni süresinin sonundan
baslayarak 30 gün içinde gönderilmesi
hâlinde 1/10, bu sürenin dolmasini takip eden 30
gün içinde gönderilmesi hâlinde 1/5 oraninda
özel usulsüzlük cezasi kesilir. Beyannamelerin bu
süre geçtikten sonra verilmesi hâlinde ise
özel usulsüzlük cezasinin tamami kesilir. Elektronik
ortamda beyanname verme mecburiyetine uyulmamasi nedeniyle
özel usulsüzlük cezasi kesilmesi hâlinde, 213
sayili Kanunun “Usulsüzlük Dereceleri ve
Cezalari” baslikli 352 nci maddesinin birinci derece
usulsüzlüklerle ilgili (1) numarali bendi ile ikinci
derece usulsüzlüklerle ilgili (7) numarali bendi uyarinca
ayrica ceza kesilmez.

1.9. Kanuni Süresi Içinde Verilen
Beyannameye Ek Olarak Pismanlikla Verilen Beyanname Için
Yapilacak Islemler

Kanuni süresi içinde beyannamenin verilmesinden
sonra gerek kendiliginden gerekse pismanlik talebiyle verilip
pismanlik hükümlerinin ihlal edildigi elden veya posta
yoluyla ya da elektronik ortamda verilen ek beyannameler
için usulsüzlük/özel usulsüzlük
cezasi kesilmeyecektir. Bu durumda, yalnizca ziyaa ugratilan
verginin %50’si tutarinda vergi ziyai cezasi kesilecektir.
Öte yandan, pismanlik zammi terkin edilerek, bunun yerine
tahakkuk eden vergiye iliskin Vergi Usul Kanununun 112 nci maddesi
hükümleri çerçevesinde gecikme faizi
hesaplanmasi gerekmektedir. Elektronik ortamda verilmesi zorunlu
olan ve kanunî süresi içerisinde elektronik
ortamda verilmis olan bir beyannameyle ilgili olarak, kanunî
süresi geçtikten sonra gerek kendiliginden gerekse de
pismanlik talepli olarak kâgit ortaminda ek beyanname
verilmesi halinde de bu mükellefler adina VUK’nin
mükerrer 355 inci maddesinde yazili özel
usulsüzlük cezasi uygulanmayacaktir. Kanuni
süresinde verilen bir beyannameden sonra pismanlik talebi ile
verilen matrah ve/veya vergiyi artirici mahiyetteki düzeltme
beyannamesine süresinde verilmedigi gerekçesiyle
usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezasi
kesilmez.

1.10. Kanuni Süresi Içinde Verilmeyip Bu
Süre Geçtikten Sonra Pismanlik Talebi Olmaksizin
Verilen Beyannamelere Kesilecek Cezalar

Kâgit ortaminda verilmesi gereken ve kanuni süresi
içinde verilmeyen beyannamelerin bu süre
geçtikten sonra kendiliginden elden veya posta yoluyla vergi
incelemesine baslanilmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden
önce verilmesi durumunda ziyaa ugratilan verginin %50’si
tutarinda vergi ziyai cezasi ile birinci derece iki kat
usulsüzlük cezasi kiyaslanarak tutar itibariyla agir
olani kesilecektir. Verilen beyannamede zarar beyani veya mahsuplar
gibi nedenlerle ödenecek verginin bulunmamasi halinde,
yalnizca birinci derece iki kat usulsüzlük cezasi
kesilecektir.

Elektronik ortamda verilmesi gereken ve kanuni süresi
içinde verilmeyen beyannamelerin bu süre
geçtikten sonra kendiliginden elektronik ortamda vergi
incelemesine baslanilmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden
önce verilmesi durumunda ziyaa ugratilan verginin %50’si
tutarinda vergi ziyai cezasinin yaninda özel
usulsüzlük cezasi da ayrica kesilecektir. Özel
usulsüzlük cezasi Vergi Usul Kanununun mükerrer 355
inci maddesi uyarinca beyannamenin kanuni süresinin sonundan
baslayarak elektronik ortamda 30 gün içinde verilmesi
halinde 1/10 oraninda, bu sürenin dolmasini takip eden 30
gün içinde verilmesi halinde 1/5 oraninda kesilecektir.
Kanunî süresi ve bunu takip eden birinci ve ikinci 30
günlük süreler geçtikten sonra verilmesi
halinde ise mükerrer 355 inci maddede yazili özel
usulsüzlük cezasi tam olarak kesilecektir.

1.11. Pismanlik Sartlarinin Ihlali Durumunda Yapilan
Islemler

Uygulamada mükellefler veya vergi sorumlulari tarafindan
pismanlik hükümlerinden yararlanmak suretiyle verilen bir
beyanname üzerine tahakkuk eden vergi ve pismanlik zamminin
süresinde ödenmemesi sonucunda mükellef adina vergi
ziyai kesilmekte ve mükellefler bu cezadan kurtulmak
içinde ya tarhiyat sonrasi uzlasma talep etmekte veya dava
açmakta ya da cezalarda indirim talep etmektedirler. Verilen
15 günlük süre içinde vergi asli ve pismanlik
zamminin tamami ödenmez ise pismanlik hükümleri
ihlal edilmis sayilir. Bu durumda bu mükelleflerin verdigi
beyannameler kanuni süresinden sonra verilen beyanname olarak
kabul edilir. Pismanlik sartlarinin ihlali halinde; pismanlik zammi
terkin edilir, bunun yerine gecikme faizi tahakkuk ettirilir ve
tahakkuk fisindeki vade 15 günden 1 aya tamamlanir.

Kanuni süresi içinde verilmeyip daha sonra pismanlik
talebiyle elden veya posta yoluyla verilen beyannamedeki talebin
kabul edilmesinden sonra pismanlik sartlarinin ihlal edilmesi
halinde ziyaa ugratilan verginin %50’si tutarinda vergi ziyai
cezasi, birinci derece iki kat usulsüzlük cezasi ile
mukayese edilecek ve miktar itibariyla agir olani kesilecektir.
Kanuni süresi içinde verilmeyip daha sonra pismanlik
talebiyle elektronik ortamda verilen beyanname ile ilgili olarak
özel usulsüzlük cezasi kesilecek ancak vergi ziyai
cezasi kesilmeyecektir. Ancak pismanlik sartlarinin ihlal edilmesi
halinde ziyaa ugratilan verginin %50’si tutarinda vergi ziyai
cezasi kesilecektir.

Kanuni süresi içinde verilmeyip daha sonra pismanlik
talebiyle verilen beyannamelerde zarar beyani veya mahsuplar gibi
nedenlerle ödenecek verginin bulunmamasi halinde, pismanlik
talebi kabul edilmeyecek ve bu beyannameler için; elden veya
posta yoluyla verilmesi durumunda yalnizca birinci derece iki kat
usulsüzlük cezasi, elektronik ortamda gönderilmek
zorunda olunan beyannamelerde ise yalnizca özel
usulsüzlük cezasi kesilecektir. Özel
usulsüzlük cezasi Vergi Usul Kanununun mükerrer 355
inci maddesi uyarinca beyannamenin kanuni süresinin sonundan
baslayarak elektronik ortamda 30 gün içinde verilmesi
halinde 1/10 oraninda, bu sürenin dolmasini takip eden 30
gün içinde verilmesi halinde 1/5 oraninda kesilecektir.
Kanunî süresi ve bunu takip eden birinci ve ikinci 30
günlük süreler geçtikten sonra verilmesi
halinde ise mükerrer 355 inci maddede yazili özel
usulsüzlük cezasi tam olarak kesilecektir.

1.12. Mükelleflerin Pismanlikla Beyanname Vermesine
Iliskin Örnek Olaylar

Örnek 1: (X) Ltd. Sti. Temmuz/2022
dönemine iliskin KDV Beyannamesini 26.08.2022 tarihinde
vermesi gerekirken, kanuni süresinden sonra 15.10.2022
tarihinde elektronik ortamda vermistir. KDV Beyannamesinde 100.000
TL ödenecek vergi çikmasi durumunda vergi dairesi
tarafindan yapilacak islemler, hesaplanacak pismanlik zammi ve
kesilecek usulsüzlük cezalari söyle olacaktir.

Pismanlikla verilen beyanname üzerinde, beyannamenin
geç verilmesinden baska re’sen takdiri gerektiren baska
bir tespiti yoksa verilen bu beyanname üzerinden 100.000 TL
vergi tarh ve tahakkuk ettirilip tahakkuk fisi
düzenlenecektir. Beyanname pismanlikla verildiginden dolayi
vergi ziyai cezasi kesilmeyecektir. Ancak, mükellefin
elektronik ortamda beyanname verme zorunlulugu oldugundan,
mükerrer 355 inci maddede yazili özel
usulsüzlük cezasi kesilecektir.

Ayrica, pismanlikla verilen beyannameye ayrica her ay ve kesri
için gecikme zammi oraninda pismanlik zammi
hesaplanacaktir.

Uygulamada, “her ay” tabiri 63 Seri No.lu VUK Genel
Tebligi ile “takvim ayi” olarak belirlenmis olmakla
beraber, “ay” tabirinin “takvim ayi” olarak
kabul edilmesi, pismanlik zamminin hesaplanmasinda idare ile
mükellef arasinda sürekli ihtilaflara neden oldugundan
169 Seri No.lu VUK Genel Tebligi ile “her ay ve kesri”
deyiminin VUK’nin 18 inci maddesi hükmüne istinaden
30 gün olarak anlasilmasi ve pismanlik zamminin da buna
göre hesaplanmasi saglanmistir. Buna göre 30
günlük süre ay olarak dikkate alinirken 30
günü geçen diger kesirler de bir ay olarak dikkate
alinmaktadir. Pismanlik zamminin hesaplanacagi süreye,
süresinden sonra verilen beyannamenin tahakkuk tarihinden
itibaren verilen 15 günlük ödeme süresi de
dahil edilmektedir.

Örnegimizde Temmuz/2022 dönemine iliskin KDV
Beyannamesini 15.10.2022 tarihinde verdigini ve 100.000 TL KDV
ödemesi oldugunu belirtmistik. Pismanlikla verilen
beyannamelerde tahakkuk tarihine 15 günlük ödeme
süresini ilave ettigimizde vergi asli ve pismanlik zamminin
30.10.2022 tarihine kadar ödenmesi gerekmektedir. Pismanlik
zammi, 15 günlük süre de dikkate alinarak,
ödemenin yapilacagi son tarih olan 30.10.2022 tarihine kadar
geçen süre için hesaplanacaktir. Pismanlik
zamminin hesaplanmasi da gecikme zammina baglandigindan ve gecikme
zammi orani 21/07/2022 tarihinden itibaren her ay için %2,5
olarak belirlendiginden, pismanlik zammi orani aylik %2,5,
günlük pismanlik zammi orani ise 0,000833 olarak
uygulanacaktir.

Pismanlik Zammi tutari=Vergi tutari X Günlük
gecikme zammi orani X Geciken gün sayisi (Borcun normal vade
tarihi ile ödendigi tarih arasinda geçen gün
sayisi)
formülü dikkate alinarak,

Pismanlik zammi tutari=100.000 X 0,000833 X 65 gün
(26.08.2022-30.10.2022 arasi)=5.414,5 TL hesaplanacaktir. Buna
göre, 30.10.2022 tarihine kadar ödenmesi gereken KDV,
pismanlik zammi ve özel usulsüzlük cezasi söyle
olacaktir.














Temmuz/2022 dönemi KDV Beyannamesinin pismanlikla verilme
tarihi

15.10.2022

Pismanlikla verilen KDV Beyannamesindeki vergi tutari

100.000 TL

Pismanlik zammi (26.08.2022-30.10.2022 arasi)

5.414,5 TL

2022 yili özel usulsüzlük cezasi (mükerrer
355)3 (3.400/5)

680 TL

Pismanlikla verilen beyannamenin ödeme tarihi

30.10.2022

Ödenecek vergi ve pismanlik zammi ile özel
usulsüzlük cezasi


(100.000+5.414,5+6804=)

106.094,5 TL

Örnek 2: (Y) A.S. Temmuz/2022 dönemi
aylik Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesini 26.08.2022 tarihinde
vermemis ve 14.10.2022 tarihinde pismanlikla elektronik ortamda
vermistir. Beyannamede 200.000 TL muhtasar vergi tahakkuk etmis ve
bu vergiyi 15 gün içinde pismanlik zammi ile birlikte
29.10.2022 tarihine kadar ödemesi gerekmektedir. Pismanlik
zamminin ise normal vade tarihi olan 26.08.2016 tarihi ile
29.10.2022 tarihleri arasindaki süreye göre gecikme zammi
oraninda hesaplanmasi gerekmektedir.

Mükellef Temmuz ayina ait pismanlikla verdigi MPHB’sine
ait vergi ve pismanlik zammini 29.10.2022 tarihine kadar
ödemesi gerekirken, 9 gün önce 20.10.2022 tarihinde
ödemistir. Bu durumda, pismanlik zammi orani
26.08.2022-20.10.2022 dönemi için 55 günlük
olarak hesaplanacak ve (%2,5:30=0,000833X55=) %4,58 olacaktir.

Pismanlik Zammi tutari=Vergi tutari X Günlük
gecikme zammi orani X Geciken gün sayisi (Borcun normal vade
tarihi ile ödendigi tarih arasinda geçen gün
sayisi)
formülüne göre,

Pismanlik zammi tutari=200.000X%4,58 (55
gün-26.08.2022-20.10.2022 arasi)=9.160 TL olacaktir. Bu
durumda, mükellef adina 200.000 TL vergi ve 9.160 TL pismanlik
zammi tahakkuk etmis ve mükellef süresinde
ödemistir. Mükellef adina ayrica elektronik ortamda
vermesi gereken beyannameyi ikinci 30 günlük sürede
verdigi için (3.400/5=) 680 TL özel
usulsüzlük cezasi da kesilecektir. Ancak, mükellef
adina vergi ziyai cezasi ve birinci derecede bir kat
usulsüzlük cezasi kesilmeyecektir.

Örnek 3: (X) Ltd. Sti. tarafindan
Temmuz/2022 dönemi KDV Beyannamesi 26/08/2022 tarihine kadar
verilmemis ve kanuni süresi geçtikten sonra 15/11/2022
tarihinde pismanlik talebiyle elektronik ortamda verilmis olup buna
iliskin 15 günlük ödeme süresi 30/11/2022
tarihinde sona erecektir. Pismanlikla verilen beyannamede tahakkuk
eden 250.000 TL verginin vade tarihine kadar pismanlik zammi ile
birlikte ödenmesi ve pismanlikla ilgili diger sartlara da
uyulmasi halinde mükellefe vergi ziyai cezasi kesilmeyecektir.
Ancak bu mükellefe söz konusu beyannamenin süresinde
verilmemesinden dolayi, ikinci 30 günlük süreden
sonra VUK’nin mükerrer 355 inci maddesi uyarinca 3.400 TL
özel usulsüzlük cezasi kesilecektir.

Düzenlenen tahakkuk fisinde; vergi asli, ödeme
süresi geçmis vergiler için hesaplanan pismanlik
zammi ve beyannamenin gönderildigi günden (bu tarih
hariç) itibaren 15 günlük ödeme
müddetinin son günü olan 30/11/2022 vade tarihi
olarak yer alacaktir.

1.13. Pismanlikla Beyanin Normal Beyana Göre
Avantajinin Karsilastirilmasi

Pismanlikla beyanin mükelleflere sagladigi avantaji
görmek açisindan, kendiliginden beyan ile pismanlikla
beyanin kiyaslanmasi asagida yer alan örnek olayda yer
almaktadir.

Örnek 4: Bir sermaye sirketi tarafindan
Haziran/2022 dönemine ait KDV Beyannamesinin kanuni
süresinden sonra 31.08.2022 tarihinde elektronik ortamda
normal olarak kendiliginden beyani üzerine 30.09.2022 vade
verilerek vergi, gecikme faizi ve %50 indirimli vergi ziyai cezasi
tahakkuk etmistir. Ayni KDV Beyannamesinin 31.08.2022 tarihinde
pismanlik hükümlerine göre elektronik ortamda
verildigi ve 15 gün ilave edilerek 15.09.2022 tarihinin vade
olarak belirtilerek vergi ve pismanlik zamminin tahakkuk ettigini
varsayarsak; pismanlikla beyan ile normal beyan arasindaki farki,
mükellefin yüklendigi maliyeti ortaya koymak için
her iki durumda ödenecek tutarlara bakarak anlamak
mümkün bulunmaktadir.















Vergi ve Cezalar

Vergi Türü ve Dönemi

Pismanlikla


Beyan

Kendiliginden


Beyan

Vadesi

Vergi Asli

KDV


Haziran/2022

200.000 TL

200.000 TL

Pismanlikda=31.08.2022


+15 gün=15.09.2022


Normal vade=30.09.2022

Vergi Ziyai Cezasi

KDV


Haziran/2022

Yok

(200.000 TLX%50=)


100.000 TL

Normal vade=30.09.2022

Gecikme


Faizi5

KDV


Haziran/2022

Yok

26.07.2022-26.08.2022


(200.000X%2,5=)


5.000 TL

Normal vade=30.09.2022

Pismanlik Zammi6

KDV


Haziran/2022

26.07-15.09/2022


(200.000X0,000833X51)


8.496,6 TL

Yok

Pismanlikda vade=15.09.2022

Özel Usulsüzlük Cezasi

KDV


Haziran/2022

Beyanname elektronik ortamda kanuni süresinden sonra 30
gün içinde verildigi için 3.400X1/10 340 TL
özel usulsüzlük cezasi kesilecektir.

Beyanname elektronik ortamda kanuni süresinden sonra 30
gün içinde verildigi için 3.400X1/10 340 TL
özel usulsüzlük cezasi kesilecektir.

Özel usulsüzlük cezasina iliskin ihbarnamenin
tebliginden itibaren 30 günlük dava açma
süresinin sonundan itibaren 1 aylik sürenin sonu
vadesidir.

Toplam maliyet

(200.000+8.496,6


+680=)


209.176,6 TL

(200.000+100.000


+5.000+680=)


305.680 TL


Yukaridaki tabloda da görüldügü üzere
mükellefin ayni dönem KDV beyannamesini pismanlikla
vermesinin avantaji çok büyüktür,
çünkü vergi ziyai cezasi kesilmemektedir. Normal
beyanda mükellef adina kesilen %50 oranindaki vergi ziyai
cezasi ile özel usulsüzlük cezasi için
mükellefin cezalarda indirim hakki, uzlasma talep etme hakki
ve dava açma hakki bulunmaktadir.

1.14. Kanuni Süresi Içerisinde Verilen Bir
Beyannameye Iliskin Olarak, Kanuni Süresinden Sonra
Pismanlikla Verilen Beyannamelerin %5 Vergi Indirimine
Etkisi

193 sayili Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 121 inci
maddesinde yer alan “Vergiye uyumlu mükelleflere vergi
indirimi” uygulamasina göre; yillik gelir veya kurumlar
vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5’i,
ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden indirilmek
suretiyle mükellefin ödeyecegi vergi azaltilmaktadir.
Mükelleflerin %5 vergi indirimden yararlanilabilmesi
için; indirimin hesaplanacagi beyannamenin ait oldugu yil
ile bu beyannamenin ait oldugu yildan önceki son iki yila
iliskin olarak yillik gelir vergisi ve kurumlar vergisi
beyannameleri, geçici vergi beyannameleri, muhtasar,
muhtasar ve prim hizmet beyannameleri ile Hazine ve Maliye
Bakanligina bagli vergi dairelerine verilmesi gereken katma deger
vergisi ve özel tüketim vergisi beyannamelerini kanuni
süresi içerisinde vermis ve bu beyannameler
üzerine tahakkuk eden vergilerini de indirimin hesaplanacagi
beyannamenin verildigi tarih itibariyla ödemis olmalari
gerekmektedir. Öte yandan, kanuni süresi
içerisinde verilen bir beyannameye iliskin olarak, kanuni
süresinden sonra düzeltme amaciyla veya pismanlikla
verilen beyannameler de %5 vergi indiriminden yararlanilmasina
engel degildir. Ancak, indirimden yararlanilabilmesi için bu
beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerin de indirimin
hesaplanacagi beyannamenin verildigi tarih itibariyla ödenmis
olmasi gerekmektedir.

1.15. Pismanlik Ihlali Sonucunda Kesilen Vergi Ziyai
Cezalari Için Tarhiyat Sonrasi Uzlasma ve Cezalarda Indirim
Talep Edilmesi

Mükellefler adina, ikmalen, re’sen veya idarece tarh
edilen vergilerle bunlara iliskin vergi ziyai cezalari ile
1/1/2022’den itibaren 6.800 Türk lirasini asan
usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarinin
yani sira mükellefler tarafindan yasal süresinden sonra
verilen beyannameler ile Vergi Usul Kanununun 371 inci maddesine
göre pismanlik talepli olarak kabul edilen ancak sartlarin
ihlali nedeniyle kanuni süresinden sonra verilen beyanname
olarak isleme tabi tutulan beyannameler üzerinden tahakkuk
fisi ile tahakkuk ettirilen vergilere iliskin kesilen vergi ziyai
cezalari için 30 günlük süre için
tarhiyat sonrasi uzlasma talep edilebilir. Ayni sekilde
mükellefler kesilen vergi ziyai cezasi için 30 gün
içinde cezalarda indirim talebinde bulunabilecektir.

1.16. Mükellef ile Idare Arasinda Imzalanan Pesin
Fiyatlandirma Anlasmasinin Geçmis Vergilendirme
Dönemlerini Kapsamina Aldigi Durumlarda Pismanlik ve Islah
Hükümlerinden Yararlanilmasi

Kurumlar Vergisi Kanununda, mükelleflere iliskili kisiler
ile gerçeklestirdikleri mal veya hizmet alim ya da satim
islemlerinde uygulayacaklari fiyat veya bedelin tespitine iliskin
yöntemleri Hazine ve Maliye Bakanligi ile anlasarak belirleme
imkâni getirilmistir. Uygulayacagi yöntem konusunda
tereddüdü bulunan mükelleflerin gerekli bilgi ve
belgelerle birlikte Gelir Idaresi Baskanligina (Idare) basvurarak
belli bir dönem için yöntem tespiti talebinde
bulunabilmeleri mümkündür. Bu
çerçevede, iliskili kisiler ile yapilan mal veya
hizmet alim ya da satim islemlerine iliskin transfer fiyatinin
tespit edilmesinde belli bir dönem için uygulanacak
yöntem, mükellefin talebi üzerine Idare ile
anlasilarak belirlenebilecek olup bu anlasma pesin fiyatlandirma
anlasmasi olarak adlandirilir.

Vergi Usul Kanununun pismanlik ve islah hükümlerinin
uygulanmasinin mümkün olmasi ve anlasma kosullarinin
zamanasimina ugramamis geçmis vergilendirme
dönemlerinde de geçerli olmasi halinde, mükellef
ve Idare belirlenen yöntemin söz konusu dönemlere de
tatbik edilmesini, bu dönemleri anlasma kapsamina almak
suretiyle saglayabilir. Geçmis vergilendirme
dönemlerinin anlasma kapsamina alindigi durumlarda imzalanan
anlasma, Vergi Usul Kanununun pismanlik ve islah
hükümlerinde yer alan haber verme dilekçesi yerine
geçer. Söz konusu dönemlere iliskin beyan ve
ödeme islemleri buna göre tekemmül ettirilir. Bir
baska ifadeyle, anlasmanin imzalandigi tarihten baslayarak 15
gün içinde beyan ve ödeme islemlerinin
tamamlanmasi gerekmektedir. Anlasmanin geçmis vergilendirme
dönemlerine uygulanmasi sebebiyle daha önceden
ödenen vergiler ret ve iade edilmez.7

SONUÇ

Türk vergi sisteminde 1950 yilindan bu yana var olan ve
mükelleflere taninan özel haklardan bir olan pismanlik ve
islah uygulamasi, mükelleflere süresinde beyan edilmeyen
vergilerin beyani ve ödemesi konusunda mükelleflerin
vergiye gönüllü uyumunu saglayan bir sistemdir.
Diger avantajlarini bir yana birakirsak, pismanlikla beyan
mükellefleri vergi incelemesi ve matrah takdirine göre
ortaya çikan çok yüksek maliyetli vergi ziyai
cezasindan kurtaran bir uygulamadir. Mükellefleri önemli
bir yükümlülükten kurtaran pismanlik ve islah
sistemi, temelinde vergi ziyai yatan ve Vergi Idaresinin bilgisine
girmemis bir olayin kendiliginden vergi idaresine haber verilmesi
üzerine kurgulanmis bir müessesedir.

Pismanlik ve islah hükümleri, 213 sayili Vergi Usul
Kanununun 371 inci maddesinde düzenlenmis olup buna göre;
beyana dayanan vergilerde vergi ziyai cezasini gerektiren kanuna
aykiri hareketlerini ilgili makamlara kendiliginden dilekçe
ile haber veren mükelleflere belli kayit ve sartlarla vergi
ziyai cezasi kesilmemekte, ancak mükellefçe haber
verilen ve ödeme süresi geçmis bulunan vergilerin,
gecikme zammi oraninda bir pismanlik zammi ile birlikte haber verme
tarihinden baslayarak 15 gün içinde ödenmesi
gerekmektedir.

Beyan esasina dayanan Türk vergi sisteminde pismanlikla ve
islah sistemi; süresinde beyan edilmeyen yani süresinde
verilmeyen bir beyannamenin, pismanlikla verilmek suretiyle
neredeyse süresinde verilmis gibi kabul ederek, sadece bir
pismanlik zammi ile geç tahakkuku cezalandiran ve vergi
ziyaini yapilmamis gibi kabul ederek, mükellef ve vergi
sorumlularini vergi ziyai cezasindan belli sartlarin yerine
getirilmesiyle kurtaran çok önemli bir
müessesedir.8

Özetlemek gerekirse, mükellefler ve vergi sorumlulari
tarafindan pismanlik ve islah hükümlerine göre
verilen dilekçeler ve beyannameler üzerine yapilacak
vergisel süreç söyle islemektedir;

  • Pismanlik hükümlerinden, mükellefler ve vergi
    sorumlulari yararlanabilir ve pismanlik hükümleri, beyana
    dayanan vergilerde uygulanir.

  • Vergi ziyai meydana gelmis olmalidir ve pismanlik talebi
    dilekçe ile bildirilmelidir.

  • Mükellefin dilekçesinden önce baska birisi
    tarafindan ihbarda bulunulmamis olmalidir. Dilekçe
    mükellef nezdinde vergi incelemesine baslanmasindan veya
    olayin takdir komisyonuna intikal ettirilmesinden önce
    verilmis olmalidir.

  • Mükellef hakkinda yapilmakta olan vergi incelemesinin ya
    da yapilan takdire sevk isleminin ilgili oldugu vergi
    türünden farkli vergi türü için
    pismanlik talepli beyanname verilebilir.

  • Tahakkuk eden vergi ile birlikte, ödemenin geciktigi her
    ay ve kesri için gecikme zammi oraninda hesaplanan pismanlik
    zamminin, haber verme tarihinden baslayarak 15 gün
    içinde ödenmesi gerekir.

  • Verilen 15 günlük süre içinde vergi asli
    ve pismanlik zamminin tamami ödenmez ise pismanlik
    hükümleri ihlal edilmis sayilir.

  • Vergi ve pismanlik zammi ile ilgili olarak yapilan kismi
    ödemeler kabul edilmez ve pismanlik sartlari ihlal edilmis
    olur.

  • Haber verme dilekçesine göre, 15 gün
    içinde ödenmesi gereken vergi asli ve pismanlik
    zamminin tecil edilmesine imkan yoktur. Ancak, vergi aslinin vadesi
    daha sonra gelecek taksitleri varsa, bu taksitler için 6183
    sayili Kanuna göre tecil uygulamasi yapilabilir.

  • Pismanlik talebiyle verilen beyannamelerde zarar beyani veya
    mahsuplar gibi nedenlerle ödenecek verginin bulunmamasi veya
    matraha iliskin bilgilerin olmamasi durumunda pismanlik talebiyle
    verilen beyannameler için pismanlik talebi vergi dairesince
    kabul edilmez.

  • Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ek olarak
    pismanlik talebi ile verilen ek beyannameye usulsüzlük ve
    özel usulsüzlük cezasi kesilmez.

  • Vergisi kanuni süresinde ödenmis olmakla birlikte
    beyannamenin kanuni süresinden sonra pismanlikla verilmesi
    halinde pismanlik zammi hesaplanmaz.

  • Pismanlikla beyanname sadece vergi ziyai cezasini engeller,
    usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezasini
    engellemez. Dolayisiyla, VUK mükerrer 355. maddesine göre
    elektronik ortamda beyanname vermek zorunda olanlara,
    süresinden sonra verilen beyanname pismanlikla da verilse
    özel usulsüzlük cezasi kesilmesi gerekir.

  • Pismanlik hükümlerinin ihlal edilmesi halinde,
    pismanlik zammi terkin edilir ve bunun yerine gecikme faizi
    tahakkuk ettirilir. Ayrica, tahakkuk fisindeki vade 15 günden
    1 aya tamamlanir.

  • Pismanlik talebinin ihlali halinde, verilen beyannameler
    elektronik ortamda verilen bir beyanname degilse, kanuni
    süresinden sonra verilen beyanname kabul edilerek 1. Derece 2
    kat usulsüzlük cezasi ile vergi ziyai cezasinin
    %50’si kiyaslanarak miktar itibariyle fazla olani kesilir.

  • Geçici vergiye iliskin olarak pismanlik talebinde
    bulunulmasi halinde de pismanlik zammi, verginin normal vade
    tarihinden mahsup edilecegi tarihe kadar hesaplanir.

  • Gelir vergisinde oldugu gibi taksitle ödenen vergilerde
    pismanlik zamminin hesaplanmasinda esas alinan süre
    taksitlerin ödendigi aylara göre hesaplanacaktir.

  • Kanuni süresinde verilmeyen beyannamelerin pismanlikla
    verilmesi ve ödenmesi durumunda %5 vergi indiriminden
    yararlanmaya engel degildir.

  • Pismanlik sartlarinin ihlali sonucunda kesilen %50 oranindaki
    vergi ziyai cezasi için mükellef tarhiyat sonrasi
    uzlasma ve cezalarda indirim talep edebilir.

  • Kendisine izaha davet yazisi teblig edilen mükellefler,
    davet konusu tespitle sinirli olarak pismanlik
    hükümlerinden yararlanamaz.

KAYNAKÇA

  1. 213 sayili Vergi Usul Kanunu

  2. 7338 sayili Vergi Usul Kanunu ile Bazi Kanunlarda Degisiklik
    Yapilmasina Dair Kanun

  3. Imdat Türkay, Türk Vergi Hukukunda Pismanlik Ve Islah
    Müessesesi-I, Yaklasim, Temmuz 2016

  4. Imdat Türkay, Türk Vergi Hukukunda Pismanlik Ve Islah
    Müessesesi-II, Yaklasim, Agustos 2016

  5. Imdat Türkay, Türk Vergi Hukukunda Pismanlik Ve Islah
    Müessesesi-III, Yaklasim, Eylül 2016

  6. Imdat Türkay Pismanlikla Verilen Beyannamede Tahakkuk Eden
    Verginin Süresinde Ödenmemesinin Sonuçlari,
    Yaklasim, Aralik 2019

  7. www.gib.gov.tr/Rehber ve Brosürler,
    Vergilerde Pismanlikla Beyan Uygulamasi Rehberi, Eylül/2022,
    Yayin No: 444

Footnotes

1. Dogan Senyüz, Vergi Ceza Hukuku, Ekin Basim
Yayin Dagitim, 8.Baski, Bursa, 2015, s.315.

2. Bumin Dogrusöz, Pismanlikta Vergi
Türünün Süre Yönünden Anlami,
Dünya Gazetesi, Hukuka Göre, 28.06.2022,
https://www.dunya.com/kose-yazisi/pismanlikta-vergi-turunun-sure-yonunden-anlami.

3. Elektronik ortamda beyanname verilmesi
mecburiyetine uyulmamasi halinde kesilmesi gereken özel
usulsüzlük cezasi, beyannamenin kanuni süresinin
sonundan baslayarak elektronik ortamda 30 gün içinde
verilmesi halinde 1/10 oraninda, bu sürenin dolmasini takip
eden 30 gün içinde verilmesi halinde ise 1/5 oraninda
uygulanir.

4. Kesilen özel usulsüzlük cezasi
miktar olarak uzlasma kapsamina girmediginden, ceza ihbarnamesinin
tebliginden itibaren 30 gün içinde VUK’nin 376.
Maddesine göre cezalarda indirim talebinde bulunulmasi
durumunda, özel usulsüzlük cezasinin %75’i olan
510 TL’si indirildikten sonra kalan 170 TL olarak bir ay
içinde ödenebilecektir.

5. Dava konusu yapilmaksizin kesinlesen vergilere,
kendi vergi kanunlarinda belirtilen ve tarhiyatin ilgili bulundugu
döneme iliskin normal vade tarihinden itibaren, son yapilan
tarhiyatin tahakkuk tarihine kadar; geçen süreler
için 6183 sayili Kanuna göre tespit edilen gecikme
zammi oraninda (%2,5) gecikme faizi uygulanir. Gecikme faizi de
ayni süre içinde ödenir. Gecikme faizinin
hesaplanmasinda ay kesirleri nazara alinmaz.

6. Pismanlik Zammi tutari=Ödeme süresi
geçen vergi tutari X Günlük gecikme zammi orani X
Borcun normal vade tarihi ile ödendigi tarih arasinda
geçen gün sayisi.

7. www.gib.gov.tr/Rehber ve Brosürler,
Vergilerde Pismanlikla Beyan Uygulamasi Rehberi, Eylül/2022,
Yayin No: 444.

8. Imdat Türkay, Pismanlikla Verilen Beyannamede
Tahakkuk Eden Verginin Süresinde Ödenmemesinin
Sonuçlari, Yaklasim, Aralik 2019.

The content of this article is intended to provide a general
guide to the subject matter. Specialist advice should be sought
about your specific circumstances.

[ad_2]

Source link

Related posts

BVCA Summit 2022: Transforming The Future – Fund Management/ REITs

Administration’s Confiscation Of Immovabales Without Expropriating – Real Estate

Quebec’s New Account Declaration To More Easily Deal With Certain Co-Owned Accounts – Financial Services