All Things Newz
Law \ Legal

Vergi İncelemelerinde Yeni Dönem – Tax Authorities



To print this article, all you need is to be registered or login on Mondaq.com.

Vergi incelemesi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
(“VUK”)’nun 134 ila 141. maddeleri arasında
düzenlenen ve mükelleflerin ödemesi gereken
vergilerin doğruluğunu araştırıp tespit
ederek olası vergi kayıp ve kaçaklarının
önlenmesini amaçlayan bir süreçtir.
Türkiye’de vergi sistemi mükelleflerin beyanına
dayalı olduğundan, beyan edilen vergilerin
doğruluğunun saptanması ve eksik beyan edilmiş
vergilerin tespit edilerek vergi kayıp ve
kaçaklarının önlenmesi
açısından vergi incelemesi kurumu büyük
önem arz etmekle birlikte, vergi incelemesinde uyulacak
esaslar da incelemeye tabi olan mükelleflerin
haklarının korunabilmesi açısından
oldukça önemlidir.

Vergi incelemesinde uyulacak esaslar, VUK’un 140. maddesinde
düzenlenmiştir. Bununla birlikte, 26 Ekim 2021 tarihli
Resmî Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 7338 sayılı
Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun
(“7338
sayılı Kanun”) ile, VUK 140. maddede
öngörülen incelemede uyulacak esaslar ile, VUK 139.
maddede yer alan “İncelemenin Yapılacağı
Yer” hükmünde önemli değişiklikler
yapılmıştır. Takiben, 28 Haziran 2022 tarihinde
31880 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelikte Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik
ile, Vergi
İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik (“Yönetmelik”)’te, VUK 139 ve
140. maddelerde öngörülen değişikliklere
paralel olarak birtakım düzenlemeler
yapılmıştır. Hem 7338 sayılı Kanun
ile getirilen hem de Yönetmelik’te yapılan bu
değişiklikler, 1 Temmuz 2022’den itibaren
yürürlüğe girerek uygulanmaya
başlanmıştır.

Yazımızın konusunu, 1 Temmuz 2022’den
itibaren yürürlükte bulunan düzenlemeler
çerçevesinde, vergi incelemesinde uyulacak esaslara
ilişkin olarak yapılan değişiklikler
oluşturmaktadır.

İnceleme Görevinin Verilmesinden İtibaren
İşe Başlama ve İncelemeye Başlama
Süreleri

Yapılan düzenlemeler öncesinde,
Yönetmeliğin 7. maddesi uyarınca vergi incelemesi
yapmaya yetkili olan kişiler, kendilerine inceleme görevi
verildikten sonraki on gün içinde işe
başlayabiliyor ve işe
başlanılamamasını haklı kılan bir
mazeret bulunması halinde ise bu süre on gün kadar
uzatılabiliyordu. Ancak, 1 Temmuz 2022 tarihinden itibaren
getirilen değişiklikle birlikte bu süre beş
güne indirilmiştir. İşe
başlanılamamasını haklı kılan bir
mazeret bulunması halinde ise bu süre artık en fazla
beş gün uzatılabilecektir.

Ayrıca Yönetmeliğin 9. maddesine göre vergi
incelemesi yapmaya yetkili olanlar, inceleme görevinin
verilmesinden itibaren en geç 30 gün içinde
incelemeye başlayabiliyordu. Bu süre içinde
incelemeye başlanılmaması halinde durum
gerekçeli bir yazı ile bağlı bulunulan birime
bildiriliyor ve ilgili birim, incelemeye süresi içinde
başlanılmamasının haklı bir mazerete
bağlı olduğu fikrinde olursa en fazla on beş
gün ilave süre verebiliyor ya da bu görev
farklı bir inceleme elemanına da verilebiliyordu. Ancak
getirilen düzenlemeler ile, 1 Temmuz 2022 tarihinden itibaren
bahsi geçen incelemeye başlama süresi on beş
güne düşürülmüştür ve
haklı mazeret olması halinde yalnızca beş
gün ilave süre verilebilmektedir. Bu sürelerin yine
sırasıyla on beş ve beş güne indirilmesi
ile, vergi incelemesi sürecinin
hızlandırılması hedeflenmektedir.

İncelemeye Başlama Bildirimi ve Tarihi

1 Temmuz 2022 tarihinden önce, Yönetmeliğin 9.
maddesi uyarınca, vergi incelemeleri, vergi
müfettişinin daveti üzerine mükellef veya
mükellef temsilcisinin katılımı ile imzalanan
bir “İncelemeye Başlama Tutanağı” ile
başlamaktaydı. Ancak mezkur maddede yapılan
değişiklikle birlikte, 1 Temmuz 2022’den itibaren
artık vergi incelemesine, mükellefe tebliğ edilecek
bir “İncelemeye Başlama Bildirimi” ile
başlanmaktadır.

“İncelemeye Başlama Bildirimi” vergi
incelemesini yapacak müfettiş tarafından
hazırlanacak ve bir örneği nezdinde inceleme
yapılana, bir örneği vergi incelemesi yapmaya
yetkili olanın bağlı bulunduğu inceleme ve
denetim birimine, bir örneği ise mükellefin
bağlı bulunduğu vergi dairesine
gönderilecektir.

Yönetmeliğin 11. maddesine göre ise,
İncelemeye Başlama Bildiriminde şu bilgilerin yer
alması zorunludur:

  • İnceleme yapılanın kimlik bilgileri,
    unvanı, adresi,

  • İncelemenin türü (tam/sınırlı
    inceleme),

  • İncelemeye alınma gerekçesi,

  • İncelemenin konusu,

  • İnceleme dönemi,

  • Vergi türü,

  • Bildirimin düzenlenme tarihi ve vergi incelemesi yapmaya
    yetkili olanların imzası,

  • Mükelleflerin incelemeyle ilgili hak ve
    yükümlülükleri hakkında bilgi.

Görüleceği üzere, eski düzenleme
uyarınca, incelemeye başlama tarihi, incelemeye
başlama tutanağının imzalandığı
tarih olarak belirlenebiliyor iken, mevcut düzenlemeye
göre incelemeye başlama tarihi, müfettişin
“İncelemeye Başlama Bildirimi”ni
düzenlediği tarih olarak belirlenmektedir.

Dolayısıyla, mükellefin bilgisi dahi olmadan
mükellefler nezdinde vergi incelemesine başlanması
mümkün olacak; mükellef ancak bu bildirimin
kendisine tebliğ edildiği tarihi itibariyle incelemeden
haberdar olacaktır. Eski uygulama ile
karşılaştırıldığında, bu
yeni düzenlemenin mükellef hakları
açısından daha sakıncalı
olacağı değerlendirilmektedir.

Kimlik İbrazı

1 Temmuz 2022 tarihinden önce, Yönetmeliğin 10.
maddesi uyarınca vergi müfettişlerinin, inceleme
yapmaya yetkili olduklarını gösterir bir belgeyi
inceleme yapılana göstermeleri yeterli
olmaktaydı.

Yeni düzenlemeler ile birlikte ise, vergi incelemesi
yapmaya yetkili olan kişiler, inceleme yapmaya giderken
yanlarında memuriyet sıfatlarını ve inceleme
yetkisini gösteren fotoğraflı resmi bir kimlik
bulundurmalı ve incelemeye gittikleri yerde, işe
başlamadan önce bu kimliği ilgililere
göstermelidirler.

İncelemenin Yapılacağı Yer

1 Temmuz 2022 tarihinden önce Yönetmeliğin 13.
maddesi uyarınca yapılmakta olan vergi incelemelerinde,
incelemenin yapılacağı yer, kural olarak
mükellefin işyeri olmakla birlikte, istisnai hallerde
incelemenin dairede yapılması
öngörülmekteydi. Ancak, VUK 139. maddede
yapılan değişiklik ile paralel olarak
Yönetmeliğin 13. maddesinde, vergi incelemesinin 1 Temmuz
2022 tarihinden itibaren kural olarak inceleme elemanının
dairesinde yapılacağı düzenlenmiştir.
Bununla birlikte, mükellefin/vergi sorumlusunun talebi ve
işyerinin müsait olması halinde, incelemenin
işyerinde de gerçekleştirilmesi
mümkündür.

Ayrıca, inceleme yerinin esasen müfettişin
dairesi olması, incelemeye tabi mükellefin işyerinde
tespitler yapılmasına ve çalışmalarda
bulunulmasına engel olmayacaktır, müfettiş bu
doğrultuda takdir kullanabilir.

Defter ve Belgelerin İbrazı ve Geri
Alınması

Yönetmeliğin 12. maddesine göre, incelemeye tabi
olan kişilerin defter ve belgelerini ibraz etmeleri,
yazılı olarak istenerek tutanakla teslim
alınır. Vergi müfettişi tarafından talep
edilen defter veya belgelerin, mükellefler tarafından,
verilen sürede ibraz edilmesi zorunludur; ancak bu süre
içerisinde talep edilen defter ve belgeler mazeretsiz olarak
ibraz edilmezse, bunlar ibraz edilmemiş sayılırlar.
Haklı bir mazeret gösterenlere ise, söz konusu
defter ve belgelerin ibrazı için ek süre verilmesi
mümkündür.

Bununla birlikte, önceki düzenlemeye göre
Yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca,
mükelleflerin vergi incelemesinin
yapıldığı döneme ait yasal defter ve
belgelerinin e-defter/belge kapsamında olması halinde, bu
dokümanları “elektronik sistem” kullanarak
ibraz etmelerinin mümkün olduğu düzenleme
altına alınmıştı. Ancak yapılan
değişiklikle, söz konusu belgelerin “elektronik
sistem” kullanarak ibrazının esas olduğu,
dolayısıyla bu belgelerin sistem üzerinden
sunulması gerekliliğine yönelik düzenleme
getirilmiştir.

Elektronik belgeler dışındaki belgeler
için ise, Yönetmeliğin 12. maddesinde yapılan
düzenleme ile; mükellefin işyeri/ikametgah adresi
ile müfettişin bağlı bulunduğu birimin
aynı ilde bulunmaması halinde, belgelerin mükellefin
işyeri/ikametgah adresinin bulunduğu ildeki daireden
(Defterdarlık/Vergi Dairesi başkanlığı)
teslim alınacağı
öngörülmüştür. Fakat, mükellef
talep ederse, defter ve belgeler müfettişin sürekli
çalışma yerindeki dairede de teslim
alınabilir.

Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca,
mükellefin ibraz ettiği defter ve belgeler, rapor
değerlendirme komisyonunun rapora ilişkin nihai
değerlendirmesinin incelemeyi yapana iletildiği tarihten
itibaren en geç on beş gün içerisinde bir
tutanak ile mükellefe iade edilecektir. Bununla birlikte,
söz konusu maddeye eklenen yeni düzenleme ile,
Bakanlık tarafından oluşturulan sistem
üzerinden ibraz edilen elektronik defter ve belgeler ise,
rapor değerlendirme komisyonunun rapora ilişkin nihai
değerlendirmesini müteakip en geç otuz gün
içerisinde sistemden silinecektir.

İnceleme Tutanakları

“İnceleme tutanakları” ile ilgili olarak
Yönetmeliğin 16. maddesinde yapılan
değişiklik ile, bu tutanakların nerede
imzalanması gerektiğine ilişkin olarak, daha
önce Yönetmelikte yer almayan detaylı
açıklamalar getirilmiştir.

İnceleme neticesinde hesap, kayıt ve işlemleri ve
tespit edilen hususları içeren “inceleme
tutanaklarının” imzalanacağı yer;
mükellefin işyeri/ikametgah adresi ile
müfettişin bağlı bulunduğu birimin
aynı ilde bulunmaması halinde, mükellefin
işyeri/ikametgah adresinin bulunduğu ildeki daire
(Defterdarlık/Vergi Dairesi başkanlığı)
olarak belirlenmiştir.

Ancak nezdinde inceleme yapılan mükellefin talep
etmesi halinde, inceleme tutanağının vergi
incelemesi yapmaya yetkili olanın sürekli
çalışma yerindeki dairede imzalanarak imzalanan
tutanağın bir örneğinin mükellefe
verilmesi de mümkündür.

The content of this article is intended to provide a general
guide to the subject matter. Specialist advice should be sought
about your specific circumstances.



Source link

Related posts

Ninth Circuit Analyzes AB 5 In Class Action Ruling – Employee Benefits & Compensation

Horace Hayward

SEC, Nasdaq Square Off Against Challengers To Nasdaq’s Board Diversity Rule – Diversity, Equity & Inclusion

Horace Hayward

Competition Law: Revision Of The Swiss Vertical Notice – Antitrust, EU Competition

Horace Hayward